Zo herken je de sirtaki en dans je mee
Bij de sirtaki denken veel mensen meteen aan Griekenland, een rij dansers en muziek die steeds sneller klinkt. Je leest waar die herkenbare dans vandaan komt en hoe je hem zelf of met een groep kunt proberen.
De sirtaki lijkt op een eeuwenoude Griekse volksdans, maar zijn wereldberoemde vorm ontstond voor de film Zorba the Greek. Juist de combinatie van een beheerste start, een steeds levendiger tempo en dansers die samen bewegen, maakt hem geschikt voor een feest of optreden. Met aandacht voor de muziek, de ruimte en het tempo kun je de dans toegankelijk maken voor mensen met uiteenlopende danservaring.
Waar komt de sirtaki vandaan?
De sirtaki werd bekend door de film Zorba the Greek, die in 1964 uitkwam. De dans en de muziek zijn geen overgeleverde choreografie uit de oudheid: de film bracht een nieuwe dansvorm naar een groot publiek. Het Oostenrijkse Filmarchiv beschrijft de sirtaki in de film als een nieuw gecreëerde danstraditie. De choreografie bouwt voort op Griekse dansbewegingen, met een rustig begin en een versnelling.
Ook de film zelf is een bruikbaar vertrekpunt als je de sfeer zoekt: volgens de Hellenic Film Commission werd Zorba the Greek in 1964 gemaakt en werd er op Kreta gefilmd. De sirtaki is dus herkenbaar Grieks in stijl en associatie, maar je hoeft hem niet te presenteren als een eeuwenoude volksdans.
Waaraan herken je de dans?
De bekendste vorm wordt in een rij gedanst. De deelnemers staan dicht bij elkaar en kunnen elkaars schouders vasthouden; zo blijft de groep in beweging bij elkaar. De dans begint beheerst en krijgt gaandeweg meer vaart. Die overgang is belangrijker dan ingewikkelde passen: als de groep op elkaar let en het tempo geleidelijk opvoert, blijft de beweging overzichtelijk.
De sirtaki wordt vaak verbonden met de hasapiko, een Griekse dansstijl. Een studie over de ritmische en bewegingsmatige opbouw van de hasapiko bespreekt zowel een langzame als een snelle vorm. Dat helpt verklaren waarom een sirtaki-opvoering vaak aanvoelt als een overgang van rustig naar energiek, al kunnen muziek en choreografie per uitvoering verschillen.
Hoe maak je de sirtaki geschikt voor een feest?
Kijk bij het kiezen van muziek niet alleen naar de titel. Luister of de opname duidelijk begint met een rustig gedeelte en daarna versnelt. Voor een groep die de dans nog niet kent, is een overzichtelijke opname zonder onverwachte tempoveranderingen makkelijker te volgen. Meer ideeën voor de sfeer en de muzikale invulling vind je bij livemuziek en Griekse feesten.
Houd ook rekening met de plek. Een rij dansers heeft voldoende vrije vloer nodig om zijwaarts te bewegen, zonder tegen stoelen, tafels of andere gasten aan te lopen. Maak de groep niet langer dan de beschikbare ruimte toelaat. Bij een optreden kun je de rij zo plaatsen dat bezoekers de beweging kunnen zien, terwijl er een vrije doorgang blijft.
Hoe oefen je de dans met een groep?
Begin met de muziek uit. Zet de deelnemers in een rij en spreek af hoe ze contact houden, bijvoorbeeld door elkaars schouders licht vast te houden. Laat één persoon de eerste beweging aangeven en oefen een korte reeks eenvoudige zijwaartse passen. Het doel is eerst samen bewegen, niet meteen een ingewikkelde choreografie uitvoeren.
Zet daarna de muziek op en oefen alleen het rustige begin. Herhaal de beweging tot de groep de maat kan volgen. Probeer vervolgens de overgang naar het snellere deel: verhoog het tempo stap voor stap en spreek vooraf af wie het tempo aangeeft. Als er deelnemers zijn die liever niet aansluiten in de rij, kunnen zij vanaf de zijkant meekijken of op hun eigen manier meebewegen.
Hoe merk je of de sirtaki werkt?
Let tijdens het oefenen op drie dingen: kan de groep het ritme blijven volgen, is er genoeg ruimte en voelt de versnelling beheersbaar? Als mensen uit de maat raken, keer dan terug naar het langzame deel of kies een minder snelle uitvoering. Als de rij te breed of te lang wordt, maak je kleinere groepen.
Een geslaagde sirtaki hoeft niet op een filmchoreografie te lijken. Wanneer de muziek duidelijk opbouwt en de deelnemers prettig samen kunnen bewegen, is de kern van de ervaring aanwezig. Bij een avond met meer Griekse muziek kun je de dans afwisselen met andere nummers, zodat niet iedere gast dezelfde dansstijl hoeft te volgen.
Veelgestelde vragen
Is de sirtaki een traditionele Griekse dans?
De sirtaki zoals veel mensen die kennen, is geen eeuwenoude volksdans. De choreografie werd gemaakt voor de film *Zorba the Greek* uit 1964 en sluit aan bij bestaande Griekse dansstijlen, waaronder de hasapiko. De sirtaki kreeg daarna brede bekendheid en werd een herkenbaar symbool van Griekenland.
Welke muziek hoort bij de sirtaki?
De dans wordt vaak uitgevoerd op de muziek die Mikis Theodorakis componeerde voor *Zorba the Greek*. Het kenmerkende verloop begint rustig en bouwt op naar een sneller, uitbundiger gedeelte. Kies voor een feest een opname waarin die overgang goed hoorbaar is, zodat de dansers hun tempo daarop kunnen aanpassen.
Moet je ervaring hebben om de sirtaki te dansen?
Nee. Je kunt eenvoudig beginnen met een kleine groep en een rustige basispas, waarbij iedereen de bewegingen van de danser naast zich volgt. Oefen eerst zonder de muziek of op het langzame deel en voeg de versnelling pas toe wanneer de groep het ritme samen kan vasthouden.
In de rubriek Livemuziek en feesten